Piyasa katılımcıları, yıl sonu enflasyon beklentisini Orta Vadeli Program’da öngörülen seviyenin üzerine taşıdı. Bu gelişme, maaşını ve bütçesini planlamaya çalışan geniş bir kesimi yakından ilgilendiriyor. Özellikle sabit gelirli haneler için fiyat artışlarının nereye evrileceği, gündelik harcamaların sınırlarını belirleyen temel unsur haline geldi. Katılımcıların büyük bölümü, enflasyonda beklenen gerilemenin programda öngörülenden daha yavaş olacağı görüşünde. Bu tablo, yalnızca bir istatistik farkı olarak kalmıyor; marketten kiraya, ulaşımdan enerji faturasına kadar her kalemde kendini hissettiriyor. Hane halkının her ay yeniden yaptığı bütçe hesabı, beklentilerin yukarı kaymasıyla daha da zorlaşıyor.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın piyasa katılımcıları anketi, yıl sonuna ilişkin beklentilerin yukarı yönlü güncellendiğini gösterdi. Ankete göre katılımcıların enflasyon tahmini, Orta Vadeli Program’da açıklanan hedefin üzerinde bir seviyeye işaret ediyor. Bu fark, piyasanın resmi öngörülerle tam olarak örtüşmediğini ortaya koyuyor. Bahse konu ayrışma, ekonomiyi takip eden çevrelerde para politikasının seyri açısından tartışma yaratıyor. Kimi ekonomistler bu farkın geçici olduğunu savunurken, bazıları enflasyonun beklenenden daha inatçı bir seyir izlediğini dile getiriyor. Tartışmanın odağında ise Merkez Bankası’nın izleyeceği yol haritası yer alıyor.
Anketin dikkat çeken başlıklarından biri faiz beklentisindeki değişim oldu. Katılımcıların, BİST Repo ve Ters-Repo Pazarı’nda cari ayın sonunda oluşmasını beklediği gecelik faiz oranı, önceki anket döneminde yüzde 40 seviyesindeyken bu dönemde yüzde 37’ye indi. Eylül ayı Para Politikası Kurulu toplantısına ilişkin politika faizi beklentisi ise yüzde 37 olarak kaydedildi. Bu veriler, piyasanın kısa vadede faiz indirimi yönünde bir eğilim taşıdığını gösteriyor. Faiz beklentisindeki bu gerileme, tasarruf sahibinin elindeki getiri hesabını da doğrudan etkiliyor; mevduat faizlerinin bundan sonra hangi yönde hareket edeceği, vatandaşın birikim tercihlerini yeniden şekillendiriyor.
Döviz kuru tarafında ise karışık bir tablo ortaya çıktı. Katılımcıların cari yıl sonu dolar/TL beklentisi, önceki anket döneminde 51,66 TL iken bu dönemde 51,57 TL olarak belirlendi. Buna karşılık 12 ay sonrasına ilişkin döviz kuru beklentisi, 57,43 TL’den 58,60 TL’ye yükseldi. Kısa vadede sınırlı bir gerileme, uzun vadede ise belirgin bir artış öngörülmesi, kurun orta vadede yukarı yönlü baskı altında kalacağı yönündeki beklentiyi yansıtıyor. Bu ikili tablo, piyasanın kısa vadeli dalgalanmalara değil, orta vadeli eğilime odaklandığını gösteriyor. Kur beklentisindeki yukarı yönlü seyir, ithal girdiyle çalışan esnaf ve sanayici için maliyet planlamasını da zorlaştırıyor.
Enflasyon beklentisinin program hedefinin üzerinde seyretmesi, hane bütçeleri açısından somut sonuçlar doğuruyor. Kira, gıda, ulaşım ve enerji gibi zorunlu harcama kalemlerinde fiyatların ne yönde hareket edeceği, vatandaşın alım gücünü doğrudan etkiliyor. Beklentilerin yukarı yönlü olması, çalışanların ücret pazarlıklarında ve tasarruf kararlarında temkinli davranmasına yol açıyor. Piyasadaki bu öngörü farkı, ilerleyen aylarda açıklanacak verilerle birlikte daha net bir zemine oturacak. Beklentilerin ne kadar süreyle yukarıda kalacağı, atılacak adımların zamanlamasına bağlı görünüyor. Bu belirsizlik ortamında hem işveren hem çalışan, önünü daha net görmek için yeni veri açıklamalarını bekliyor.
Faiz ve kur beklentilerindeki değişim, yatırımcı davranışlarını da şekillendiriyor. Mevduat, tahvil ve döviz gibi farklı enstrümanlar arasında tercih yapan tasarruf sahibi, getirisini enflasyona karşı korumaya çalışıyor. Faiz beklentisindeki düşüş, mevduat getirilerinin seyrine ilişkin hesapları değiştirirken; kur tarafındaki yukarı yönlü tahmin, dövize ilginin sürebileceğine işaret ediyor. Uzun vadeli kur beklentisindeki artış, enflasyonun kalıcılığına dair bir endişe olarak da okunuyor. Bu endişenin güçlenmesi halinde, tasarruf sahibinin daha temkinli bir yönelime geçmesi ve kararlarını kısa vadeli fırsatlara göre değil, uzun vadeli korunma ihtiyacına göre alması bekleniyor.
