Direksiyonu, fren pedalı ve gaz pedalı bulunmayan araçlarla yollarda olmak, sürücü koltuğunda oturmaya alışkın milyonlarca insan için hâlâ hayal gücünün sınırlarını zorlayan bir durum. Ancak bu deneyim, Tesla’nın yeni otonom aracı Cybercab ile birlikte ABD’de belirli bir kullanıcı kitlesi için gerçeğe dönüştü. Şirketin geleneksel sürüş kontrollerini tamamen ortadan kaldırdığı bu araç, ticari hizmet vermeye başladığı ilk günlerde büyük bir ilgiyle karşılaştı. Yolcular artık araçların içinde direksiyon olmadan seyahat etmenin nasıl bir his olduğunu deneyimleme şansı buluyor. Bu yeni dönem, beraberinde hem heyecanı hem de yetkililerin dikkatli bakışlarını getirdi.
ABD’nin federal otomobil güvenliği kurumu, Cybercab’in piyasaya çıkışının hemen ardından harekete geçti. Kurumun başlattığı inceleme, bu tür araçların mevcut güvenlik mevzuatına nasıl uyum sağladığı noktasında yoğunlaşıyor. Tesla, perşembe günü sınırlı sayıda araçla başladığı bu hizmette, araçlarının federal güvenlik standartlarına uygun olduğunu kendi iç değerlendirmeleriyle doğrulamıştı. Fakat yetkililer, bu sürecin nasıl işlediğini daha yakından mercek altına almak istiyor. Denetimin odak noktasını, otomobilin fiziksel kontrollerden yoksun olması nedeniyle standartlara aykırılık oluşturup oluşturmadığı oluşturuyor.
Geleneksel otomobillerde bulunan direksiyon simidi, fren ve gaz pedalı ile yan aynaların hiçbirinin Cybercab’de yer almaması, mevcut yönetmeliklerle çelişen en belirgin unsur. Araçta bu donanımların kalıcı olarak bulunmaması, güvenlik standartlarının tam olarak nasıl uygulanacağı sorusunu gündeme getiriyor. Soruşturma kapsamında Tesla’nın, standartların bir kısmının bu araç için geçerli olmadığı yönündeki teknik gerekçeleri de masaya yatırılacak. Kurum, bu istisnaların hangi verilere dayandırılarak yapıldığını ve sertifikasyon sürecindeki tüm adımları inceleyerek bir sonuca varmaya çalışacak.
Bu alanda benzer bir süreci daha önce deneyimlemiş bir başka şirket, Tesla için emsal niteliği taşıyabilir. Amazon’un sahibi olduğu Zoox, fiziksel kontrolleri olmayan sürücüsüz araçları için uzun süredir çalışmalarını sürdürüyor. Zoox’un araçları da aynı şekilde direksiyon ve pedallara sahip değil. Firma, bu konuda ABD’li yetkililerle yürüttüğü uzun görüşmelerin ardından geçtiğimiz yıl test amaçlı bir muafiyet elde etti. Ardından temmuz ayında ticari kullanım izni almayı başaran firma, bu alanda önemli bir kapı araladı. Yaşanan bu gelişme, Tesla’nın da benzer bir yoldan ilerleyebileceği yorumlarını güçlendiriyor.
Dikkat çekici olan bir başka nokta ise yetkililerin bir yandan kurallara uyumu denetlerken diğer yandan mevzuatı otonom araçların lehine değiştirmeye hazırlanması. Denetimleri yürüten kurum, geleneksel araç bileşenlerine yönelik katı kuralların tamamen otonom araçların önünde engel oluşturduğunu kabul ediyor. Bu nedenle direksiyon ve pedallar gibi parçalarla ilgili yönetmeliklerin yeniden gözden geçirilmesi planlanıyor. Yani bir tarafta Cybercab ile ilgili süren soruşturma devam ederken, diğer tarafta gelecekte bu tür araçların yaygınlaşmasını kolaylaştıracak kuralların temelleri atılıyor.
Yeni teknolojilerin mevcut hukuki çerçeveye uyum sağlaması her zaman sancılı bir süreç olabiliyor. Tesla’nın bu girişimi, otonom sürüşün önündeki düzenleyici engellerin kaldırılması gerektiğini gösteren somut bir örnek olarak kayıtlara geçti. Şirket, araçlarını yollara çıkarmak için yetkililerden özel bir izin beklemek yerine, mevcut kuralların kendi araçlarına nasıl uyarlanabileceğini kendisi değerlendirdi. Şimdi ise bu değerlendirmenin doğruluğu bağımsız bir denetimle test ediliyor. Geleneksel otomobil alışkanlıklarının kökten değiştiği bu geçiş dönemi, hem sürücüler hem de kurumlar için öğrenme sürecini beraberinde getiriyor.
