Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in ABD ziyareti sırasında Beyaz Saray’da Başkan Donald Trump ile bir araya gelmesi, iki ülke arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilerde yeni bir sayfa açtı. Çin Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasına göre iki lider, heyetler arası görüşme gerçekleştirdi ve ekonomi ile ticaret heyetlerinin istişarelerinde ortak bir düzenleme üzerinde anlaşmaya vardı. Şi, varılan uzlaşmanın her iki ülkenin halkları, endüstrileri ve küresel ekonomi açısından olumlu bir gelişme olduğunu ifade etti. Çin lideri, işbirliğinin karşılıklı bir süreç olduğunu dile getirdi.
Şi Cinping, iki ülke arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilerin istikrarının, işbirliği başlıklarının çoğalmasına ve sorun yaratan konuların azalmasına bağlı olduğunu vurguladı. Bu çerçevede tarafların geçici uzlaşmanın süresini uzatma konusunda mutabık kaldığı belirtildi. Geçici uzlaşmanın 10 Kasım’da sona ereceği, yeni kararla bu sürenin Ocak 2027’ye kadar uzatıldığı kaydedildi. Böylece iki ülke arasındaki ticari belirsizliğin bir süre daha askıya alınması sağlandı.
ABD ile Çin arasındaki ilişkiler, Trump’ın ikinci iktidar döneminde ciddi biçimde gerilmişti. Washington yönetiminin tarife artışları ve teknoloji alanındaki kısıtlamaları bir tarafta dururken, küresel tedarikin büyük kısmını sağlayan nadir toprak elementlerinde Pekin’in denetimi güçlendirmeye dönük hamleleri diğer tarafta yeni anlaşmazlıklar doğurdu. İki lider Ekim 2025’te Güney Kore’nin Busan kentinde bir araya gelerek anlaşmazlık konularında geçici bir uzlaşmaya varmıştı. Bu uzlaşmanın süresi dolmadan tarafların yeni bir mutabakata imza atması, ticari ilişkilerdeki tansiyonun düşürülmesi yolunda atılmış somut bir adım olarak değerlendiriliyor.
Görüşmenin başlıklarından biri de yapay zeka alanındaki işbirliği oldu. Şi, bu alanda büyük güç olan Çin ve ABD’nin rekabetin yanı sıra işbirliği de yapabileceğini belirtti. Çin lideri, “Her iki taraf da birbirine karşı savunmacı davranmak yerine karşılıklı güçlü oldukları yönleri öne çıkarabilir” dedi. Yapay zeka konusunda diyaloğun sürdürülebileceğini, riskler ve faydalar üzerine görüş alışverişinde bulunulabileceğini ve kötüye kullanımın birlikte önlenebileceğini söyledi.
Şi Cinping, yapay zeka teknolojisinde insan kontrolünün korunması gerektiğini, insan merkezli ve iyiliksever bir yaklaşıma bağlı kalınmasının önemini dile getirdi. Yapay zekanın insan ilerlemesine hizmet etmesi gerektiğini ifade etti. İki ülkenin, yapay zekanın yol açabileceği risklere dair bilgi paylaşımını ve muhtemel tehditlere yönelik erken uyarıyı kapsayan bir diyalog başlatması bekleniyor. Ancak ABD’nin risklerin kontrol edilmesine odaklanan yaklaşımı ile Çin’in daha kapsamlı bir küresel yönetişim oluşturulmasını savunan tutumu arasındaki fark, bugüne dek kalıcı bir diyaloğun kurulmasını engellemişti.
ABD’li yapay zeka geliştiricisi şirketler, Çinli firmaların “damıtma” adı verilen yöntemle kendi modellerinden veri çaldığını öne sürerek Washington yönetiminden önlem almasını istiyor. Bu iddiaya ilişkin henüz resmi bir doğrulama bulunmuyor. Tayvan konusunda ise Şi Cinping, ülkesinin tutumunu yineleyerek bu meselenin ulusal birlik ve toprak bütünlüğü çerçevesinde ele alınması gerektiğini belirtti. İki liderin görüşmesinin ardından ekonomik heyetler temaslarını sürdürdü; varılan düzenlemenin ayrıntıları ise açıklanmadı.
