Türk basketbolunun 61. sezonu iki gün sonra başlıyor. Geride kalan altmış yılda imza atılan rekorlar ve ilkler, yeni maraton öncesinde istatistik kitaplarındaki yerini koruyor. Bu rekorların bir kısmı hâlâ kırılmamış durumda. Başantrenörlerden oyunculara uzanan geniş bir yelpazede ilkler ve rekabetin boyutu, Türk basketbolunun zengin geçmişini ortaya koyuyor. Rekorların çoğu, ligde fark yaratan isimlerin imzasını taşıyor.
Bir maçta en fazla sayı atma rekoru, yıllardır Erman Kunter’in elinde bulunuyor. Fenerbahçe forması giydiği dönemde, sarı-lacivertlilerin Hilalspor’u 175-101 mağlup ettiği 1988 yılındaki karşılaşmada 153 sayı kaydetti. Kunter aynı maçta ilk yarıda 81 sayı üreterek bir devrede en fazla skor üreten basketbolcu unvanını da aldı. 2009-2010 sezonunda Cholet’in başında Fransa Ligi şampiyonluğu yaşayan Kunter, yabancı bir takımla lig şampiyonluğuna ulaşan ilk Türk başantrenör oldu.
Takım bazında en sıra dışı rekorlardan biri Beşiktaşlı Hüdai Budanur’a ait. 1957 yılında İstanbul Spor ve Sergi Sarayı’nda oynanan İstanbul Ligi karşılaşmasında Beşiktaş, İstanbul Karagücü’nü 110-56 yendi. Budanur, siyah-beyazlıların bu maçtaki 110 sayısının tamamını tek başına kaydetti. Bir oyuncunun takımının tüm sayılarını üstlenmesi, günümüz basketbolunda neredeyse imkânsız görülen bir tablo olarak kayıtlarda yerini koruyor. Bu rekor, dönemin oyun yapısı ve kadro derinliği hakkında da fikir veriyor.
Başantrenörlük alanında en fazla ilke imza atan isimlerden biri Ergin Ataman. Efes Pilsen, Milangaz ve Galatasaray Medical Park ile şampiyonluk yaşayan Ataman, üç farklı takımla ipi göğüsleyen ilk ve tek başantrenör olarak tarihe geçti. Beşiktaş ve Galatasaray ile de şampiyonluk kazanan Ataman, “üç büyükler”den ikisini çalıştırıp şampiyonluğa taşıyan ilk isim oldu. Avrupa’da profesyonel liglerde takım çalıştıran ilk Türk başantrenör unvanını da taşıyor. Anadolu Efes’in başında 2020-2021 ve 2021-2022 sezonlarında EuroLeague’de mutlu sona ulaşan Ataman, bu organizasyonda şampiyonluk yaşayan ilk ve tek Türk başantrenör olarak kayıtlara geçti.
Ataman’ın Avrupa macerası İtalya’da da iz bıraktı. 2001-2002 sezonunda Montepaschi Siena’yı çalıştıran Ataman, İtalya ekibine ilk sezonunda Avrupa Raimundo Saporta Kupası’nı kazandırdı ve bu kupayı kaldıran ilk ve tek Türk başantrenör oldu. Yunanistan temsilcisi Panathinaikos’un başında üç sezon görev yapan deneyimli çalıştırıcı, hem EuroLeague’de hem de ulusal lig ve kupada şampiyonluk kazandı. Bir Avrupa takımıyla EuroLeague kupasını kaldıran ilk Türk başantrenör unvanını elde eden Ataman, Yunanistan Ligi’nde şampiyonluk kazanan ilk Türk başantrenör olarak da tarihe geçti.
Kulüp düzeyinde ise Anadolu Efes’in Avrupa başarısı dikkat topluyor. 2011-2012 sezonunda ismini Anadolu Efes olarak değiştiren kulüp, 1995-1996 sezonunda Avrupa Radivoj Koraç Kupası’nı müzesine götürdü ve Avrupa’da şampiyonluk yaşayan ilk Türk takımı oldu. Bu kupa, Türk basketbolunun kulüpler bazında Avrupa’daki ilk büyük zaferi olarak kayıtlarda yer alıyor. Anadolu Efes, Avrupa Ligi’nde de üst üste şampiyonluklar kazanarak bu başarıyı taçlandırdı. Kulübün Avrupa serüveni, sonraki yıllarda diğer Türk takımları için de bir referans noktası oluşturdu.
Yeni sezon öncesinde bu rekorlar ve ilkler, Türk basketbolunun geçmişten bugüne uzanan birikimini gözler önüne seriyor. Ergin Ataman’dan Erman Kunter’e, Hüdai Budanur’dan Anadolu Efes’e uzanan başarılar, lig ve Avrupa sahnesinde farklı dönemlerde ortaya çıkan rekabetin boyutunu ortaya koyuyor.
